WLTP, CLTC, EPA, NEDC: якому запасу ходу верыць

«Запас ходу 620 км» — гучыць выдатна. Але якія гэта кіламетры? Па якім стандарце вымераны? І колькі вы рэальна праедзеце па беларускай дарозе?

Гэта самае важнае пытанне, у якім дылеры блытаюць пакупнікоў — часам свядома, часам па няведанні. На адной старонцы можа быць напісана «530 км», а на іншай — «420 км» — і гэта адна і тая ж машына. Разбяромся раз і назаўсёды.

Чатыры стандарты вымярэння

Запас ходу электрамабіля вымяраецца па стандартызаваных тэставых цыклах. Гэта лабараторныя тэсты на спецыяльным стэндзе (ролікавым дынамометры) у кантраляваных умовах. Вось чатыры асноўныя:

NEDC — састарэлы еўрапейскі стандарт

New European Driving Cycle. Распрацаваны ў 1970-х, абноўлены ў 1997. Афіцыйна заменены на WLTP у Еўропе з 2018 года. Як тэстуюць:

• Тэмпература: 20-30°C (ідэальная)
• Сярэдняя хуткасць: ~34 км/г
• Максімальная хуткасць: 120 км/г
• Працягласць: ~20 хвілін
• Кандыцыянер/печка: выключаны
• Фары, мультымедыя: выключаны
• Стыль язды: вельмі плыўны, нерэальныя паскарэнні

Вынік: самыя аптымістычныя лічбы. NEDC-прабег заўсёды завышаны на 25-40% у параўнанні з рэальнасцю. Дзе выкарыстоўваецца: ужо амаль нідзе ў новых мадэлях, але старыя мадэлі (ORA Good Cat, некаторыя раннія BYD) могуць паказваць NEDC.

WLTP — сучасны еўрапейскі стандарт

Worldwide Harmonized Light Vehicles Test Procedure. Распрацаваны ў 2017 годзе як замена NEDC. Абавязковы для ўсіх аўтамабіляў, якія прадаюцца ў Еўропе. Як тэстуюць:

• Тэмпература: 23°C
• Сярэдняя хуткасць: ~46 км/г
• Максімальная хуткасць: 131 км/г
• Працягласць: ~30 хвілін
• Кандыцыянер/печка: выключаны (але ўлічваецца базавы расход)
• Больш рэалістычныя паскарэнні і тармажэнні
• Чатыры фазы: гарадская (Low), прыгарадная (Medium), загарадная (High), аўтастрада (Extra High)

Вынік: рэалістычней за NEDC, але ўсё яшчэ аптымістычней за рэальную язду. WLTP-прабег завышаны на 10-25% у цёплае надвор’е, на 30-45% узімку. Дзе выкарыстоўваецца: усе аўтамабілі для еўрапейскага рынку. Geely EX5, Zeekr (еўрапейскія версіі), Volvo, VW, Mercedes, Polestar.

CLTC — кітайскі стандарт

China Light-duty Vehicle Test Cycle. Уведзены ў 2021 годзе, замяніў стары кітайскі стандарт NEDC-CN. Як тэстуюць:

• Тэмпература: 23°C
• Сярэдняя хуткасць: ~29 км/г (!)
• Максімальная хуткасць: 114 км/г
• Працягласць: ~30 хвілін
• Кандыцыянер/печка: выключаны
• Вельмі мяккія паскарэнні — яшчэ мякчэй, чым WLTP
• Больш «гарадскога» цыкла, менш высокіх хуткасцей

Вынік: самыя аптымістычныя лічбы сярод актуальных стандартаў. CLTC-прабег завышаны на 20-35% у цёплае надвор’е, на 40-55% узімку. Дзе выкарыстоўваецца: усе аўтамабілі для кітайскага рынку. BYD, Leapmotor, Xpeng, Deepal, Dongfeng, многія Geely — калі дылер паказвае запас ходу без удакладнення стандарту, амаль заўсёды гэта CLTC.

EPA — амерыканскі стандарт (самы рэалістычны)

Environmental Protection Agency. Тэст амерыканскага Агенцтва па ахове навакольнага асяроддзя. Выкарыстоўваецца з 2008 года ў бягучай версіі. Як тэстуюць:

• Тэмпература: тэстуюць пры 24°C і пры -7°C (два асобныя тэсты!)
• Сярэдняя хуткасць: ~48 км/г
• Максімальная хуткасць: 129 км/г
• Кандыцыянер/печка: уключаны пры адпаведных тэстах
• Пяць цыклаў: горад, шаша, агрэсіўная язда, кандыцыянер, холад
• Паніжальны каэфіцыент 0,7 — EPA множыць лабараторны вынік на 0,7, каб наблізіць да рэальнасці

Вынік: самыя блізкія да рэальнасці лічбы. EPA-прабег завышаны ўсяго на 5-15% летам. Узімку розніца большая (да 25-30%), але ўсё роўна дакладней за іншыя стандарты. Дзе выкарыстоўваецца: усе аўтамабілі для рынку ЗША — Tesla, Rivian, Hyundai/Kia (амерыканскія версіі), некаторыя BMW і Mercedes. У Беларусі EPA-лічбы сустракаюцца рэдка, у асноўным у Tesla і ў аглядах. Чаму EPA дакладней: гэта адзіны стандарт, які ўключае кандыцыянер, тэстуе ў холадзе і ўжывае паніжальны каэфіцыент. Усе астатнія стандарты тэстуюць у «ідэальных» умовах.

Параўнанне: адна машына — чатыры лічбы

Вось як выглядае адна і тая ж мадэль у розных стандартах:

Розніца паміж CLTC і рэальным зімовым прабегам можа складаць 40-55%. Гэта не падман — гэта розніца паміж лабараторыяй і жыццём.

Формула пераразліку

Дакладны пераразлік немагчымы (залежыць ад мадэлі, батарэі, аэрадынамікі), але вось правераныя каэфіцыенты:

З CLTC у рэальны прабег

• Лета, горад (60-80 км/г): CLTC × 0,75-0,85
• Лета, траса (100-120 км/г): CLTC × 0,65-0,75
• Зіма -10°C, горад: CLTC × 0,55-0,65
• Зіма -20°C, горад: CLTC × 0,45-0,55

З WLTP у рэальны прабег

• Лета, горад: WLTP × 0,85-0,95
• Лета, траса: WLTP × 0,75-0,85
• Зіма -10°C, горад: WLTP × 0,65-0,75
• Зіма -20°C, горад: WLTP × 0,55-0,65

З EPA у рэальны прабег

• Лета, горад: EPA × 0,90-1,00 (амаль супадае!)
• Лета, траса: EPA × 0,85-0,95
• Зіма -10°C, горад: EPA × 0,70-0,80
• Зіма -20°C, горад: EPA × 0,60-0,70

З NEDC у рэальны прабег

• Лета, горад: NEDC × 0,70-0,80
• Зіма -20°C: NEDC × 0,40-0,50

Хуткі пераразлік паміж стандартамі

• CLTC → WLTP: CLTC × 0,80-0,85
• CLTC → EPA: CLTC × 0,70-0,78
• WLTP → EPA: WLTP × 0,85-0,92
• NEDC → WLTP: NEDC × 0,85-0,90
• WLTP → CLTC: WLTP × 1,15-1,25
• EPA → WLTP: EPA × 1,08-1,18

Прыклад: дылер піша «620 км» для Xpeng Mona M03. Гэта CLTC. У WLTP гэта ~500 км. У EPA было б ~450 км. Рэальна летам — ~430-470 км. Узімку пры -15°C — ~280-340 км. Усё яшчэ выдатна, але не 620.

Чаму CLTC такі аптымістычны

Тры галоўныя прычыны:

1. Нізкая сярэдняя хуткасць (29 км/г). Аэрадынамічнае супраціўленне расце квадратычна. Пры 29 км/г расход энергіі на аэрадынаміку мінімальны. У рэальнасці сярэдняя хуткасць руху — 40-60 км/г у горадзе, 80-110 км/г на трасе.

1. Няма нагрузкі клімату. Кандыцыянер і ацяпленне выключаны. У рэальнасці ўзімку ацяпленне з’ядае 15-30% батарэі, летам кандыцыянер — 5-10%.

1. Вельмі плыўнае паскарэнне. У CLTC разгон настолькі плыўны, што ў рэальным жыцці так не ездзіць ніхто — вам бы проста сігналілі ззаду. Рэальныя паскарэнні спажываюць у 2-3 разы больш энергіі.

CLTC ствараўся для кітайскага рынку, дзе сярэднія хуткасці ў гарадах сапраўды ніжэйшыя за еўрапейскія. Для кітайскага мегаполіса з коркамі CLTC бліжэйшы да рэальнасці, чым для беларускай трасы М1.

Як дылеры блытаюць пакупнікоў

Пастка 1: лічба без стандарту

Дылер піша: «Запас ходу 530 км». Які стандарт? Не пазначана. У 90% выпадкаў гэта CLTC — самая прыгожая лічба.

Як абараніцца: заўсёды пытайцеся: «Гэта WLTP ці CLTC?» Калі дылер не ведае — гэта ўжо нагода задумацца пра яго кампетэнтнасць.

Пастка 2: змешванне стандартаў

На адной старонцы дылера Leapmotor C10 можа быць пазначана:

• У загалоўку: «530 км» (CLTC)
• У характарыстыках: «420 км» (WLTP)

Гэта адна і тая ж машына. Але пакупнік бачыць «530» і запамінае менавіта гэтую лічбу.

Пастка 3: NEDC для старых мадэляў

Некаторыя мадэлі (ORA Good Cat, раннія BYD Dolphin) тэсціраваліся толькі па NEDC. Дылер піша «480 км NEDC» — а рэальна гэта ~330-380 км летам і ~200-250 км узімку.

Пастка 4: максімальная версія ў загалоўку

Дылер піша «да 620 км» — але гэта максімальная версія батарэі. Базавая версія можа ехаць 400 км. Удакладняйце канкрэтную камплектацыю.

Што ўплывае на рэальны запас ходу

Фактары, якія змяньшаюць прабег

Фактары, якія павялічваюць прабег

Якому стандарту верыць

Рэйтынг дакладнасці (для Беларусі)

1. EPA (амерыканскі) — самы рэалістычны стандарт, бліжэй за ўсё да рэальнай язды. Але ў Беларусі амаль не сустракаецца. Калі ўбачыце EPA-лічбу — ёй можна верыць на 90%
2. WLTP — добры арыенцір для лета. Адніміце 15-20% — і атрымаеце рэальны летні прабег
3. CLTC — прыгожыя лічбы для маркетынгу. Адніміце 25-35% для лета, 40-55% для зімы
4. NEDC — састарэлы, самы аптымістычны. Не давярайце без пераразліку

Практычнае правіла для Беларусі

Вазьміце заяўлены запас ходу і прымяніце формулу:

Для CLTC:

• Лета: × 0,75 = ваш рэальны прабег
• Зіма (-15°C): × 0,55 = ваш рэальны прабег

Для WLTP:

• Лета: × 0,85 = ваш рэальны прабег
• Зіма (-15°C): × 0,65 = ваш рэальны прабег

Для EPA:

• Лета: × 0,95 = ваш рэальны прабег (амаль адзін да аднаго)
• Зіма (-15°C): × 0,72 = ваш рэальны прабег

Прыклады з нашага каталога

Geely EX2 Pro — «заяўлена 395 км CLTC»

Дылер паказвае 395 км (версія 31 кВт·г). Рэальнасць:

• 395 км CLTC → ~300 км лета → ~180 км зіма. Для штодзённых паездак па горадзе дастаткова, але на трасу ўзімку — упрытык

Уладальнікі на av.by пацвярджаюць: рэальна праязджае ~280-300 км летам. Узімку з абагрэвам — каля 200 км у горадзе. Цеплавая помпа ёсць (пацверджана тэстам Onliner), але батарэя ўсяго 31 кВт·г — запас абмежаваны ёмістасцю.

BYD Dolphin Fashion 410 — «заяўлена 410 км CLTC»

• 410 км CLTC → ~340 км лета → ~220 км зіма
• Па WLTP — бліжэй да 340 км
• Ёсць цеплавая помпа — зімовыя страты меншыя, чым у канкурэнтаў без ЦП

Xpeng Mona M03 — «заяўлена 620 км CLTC»

• 620 км CLTC → ~470 км лета → ~300 км зіма
• Уражлівая лічба, але 620 вы не праедзеце ніколі ў рэальных умовах
• Тым не менш 300 км узімку — выдатны вынік для гэтай цаны

Zeekr 7X AWD LR — «заяўлена 705 км CLTC»

• 705 км CLTC → ~580 км WLTP → ~460-520 км лета → ~320-400 км зіма
• Батарэя 100 кВт·г — адна з самых вялікіх у сегменце
• Нават з зімовымі стратамі 320+ км — адзін з лепшых вынікаў

Як правільна параўноўваць мадэлі

Пры параўнанні дзвюх машын заўсёды прыводзьце да аднаго стандарту:

Без пераразліку здаецца, што Leapmotor C10 (530 км) значна лепшы за Geely EX5 (430 км). На самай справе розніца мінімальная — C10 пазначаны па CLTC, а EX5 — па WLTP.

---

Чэк-ліст пры куплі

1. Спытайце дылера: «Запас ходу пазначаны па WLTP ці CLTC?»
2. Пераразлічыце: CLTC × 0,82 ≈ WLTP
3. Для зімовага прабегу: WLTP × 0,65 (з папярэднім прагрэвам і цеплавой помпай — × 0,70)
4. Параўноўвайце ў адным стандарце: не стаўце CLTC-мадэль побач з WLTP-мадэллю
5. Глядзіце ёмістасць батарэі ў кВт·г — гэта аб’ектыўны паказчык, які не залежыць ад стандарту. Больш кВт·г = большы рэальны прабег (пры іншых роўных)

Залатое правіла: ёмістасць батарэі ў кВт·г важнейшая за заяўлены запас ходу ў км. Батарэю не падмануць — 70 кВт·г гэта 70 кВт·г. А колькі кіламетраў з іх выціснуць — залежыць ад тэмпературы, хуткасці і стылю.